تسخير يك اراده‌اى بوده است . مسألهء هدايت از اين مهمتر است ، مربوط به كار اشياء است ، مربوط به كار موجودات است ، يعنى موجودات پس از ساخته شدن ، كارى كه مىكنند عجيب است . اين كار نشان مىدهد كه يك چيز ديگرى ، يك نورى ، يك جاذبه‌اى - هر چه مىخواهيد اسمش را بگذاريد - وجود دارد كه او را در كار خودش هدايت و رهبرى مىكند . اين هم يك مطلبى است كه قرآن مجيد روى آن جداگانه تكيه كرده است و اين را ما جز در قرآن در جاى ديگر سراغ نداريم كه ميان نظم و هدايت تفكيك كرده باشد يعنى به عنوان دو دليل ذكر كرده باشد . مجموعا در چهار آيه از آيات قرآن هست كه اين دو پهلوى يكديگر به عنوان امر جداگانه قرار گرفته‌اند . يكى آن آيه‌اى كه از زبان حضرت موسى دارد كه وقتى فرعون سؤال كرد : « فَمَنْ رَبُّكُما يا مُوسى » جواب داد : « رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى » ( 1 ) پروردگار ما آن كسى است كه هر چيزى را آنچنان كه شايسته است آفريده است ، در خلقت آنچه را كه احتياج داشته به او داده است . اين ، همان نظم ساختمانىاش را بيان مىكند . « ثُمَّ هَدى » بعد هم او را در راه خودش هدايت كرده است . اين امرى جداگانه است . در سورهء « سَبِّحِ اسْمَ » هم به اين عبارت مىخوانيم : « سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ، الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى ، وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى » ( 2 ) تسبيح كن ، تنزيه كن نام پروردگار والاى خود را ( يا نام والاى پروردگار خود را ) - هر دو جور مىشود گفت كه حالا وارد بحثش نمىشويم - « الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى » آن كه آفريد و معتدل آفريد « وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى » و آن كه اندازه‌گيرى كرد و سپس هدايت كرد موجودات را . از زبان ابراهيم ( ع ) نقل مىكند : الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ » ( 3 ) خداى من آن است كه مرا آفريده است و من را هدايت مىكند . به هدايت ، جداگانه تمسك كرده است . در اوّلين آياتى هم كه بر پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) نازل شد ، باز اين دو - منتها در خصوص انسان - توأم ذكر شده است : « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ، خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ ، اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ . تا اينجا اصل خلقت است .

--> ( 1 ) . طه / 50 . ( 2 ) . اعلى / 1 - 3 . ( 3 ) . شعراء / 78 .